ادويه ها يکي از اجزاي جدايي ناپذير آشپزي هستند و تقريبا همه آشپزها براي بهتر کردن مزه غذاها از اين مواد استفاده مي کنند.شايد بيشتر ما فقط همين خاصيت طعم دهندگي ادويه ها را بدانيم ،ولي اين مواد غذايي داراي خواص بسيار مفيدي نيز هستند
که بر اهميت مصرف آنها مي افزايد .در اينجا چند خاصيت مفيد ادويه ها را که به حفظ سلامتي کمک مي کنند ، مي خوانيد :
فعاليت آنتي اکسيداني
آنتي اکسيدانها موادي هستند که با خنثي کردن اثر راديکال هاي آزاد ،از آسيب رسيدن به سلول ها جلوگيري مي کنند .وقتي بدن از لحاظ اين مواد دچار کمبود باشد، فعاليت اکسيد کنندگي راديکال هاي آزاد باعث آسيب رسيدن به سلول ها مي شود که مي تواند بسياري از بيماريها از جمله سرطان را ايجاد کند .فعاليت اکسيد کنندگي مي تواند در اثر عفونتها ،سيگار کشيدن، آلودگي، پرتوگيري ،ورزش بيش از اندازه ،فشار رواني و چاقي به جريان بيفتد .آسيبي که اين فعاليت مخرب مي تواند به بدن وارد کند در گستره وسيعي قرار مي گيرد .بيماري هاي آلزايمر ، پارکينسون ، سرطان ها، بيماريهاي قلبي -عروقي و ديابت از جمله اين بيماريها هستند برخي از آنتي اکسيدانها توسط بدن توليد مي شوند، ولي تعدادي ديگر ازآنها بايد از منابع خارجي و غذايي که مي خوريم تامين شوند .ادويه ها يکي از منابعي هستند که خاصيت آنتي اکسيداني دارند .مي توان گفت ادويه ها به اندازه ميوه ها و سبزي ها و در مواردي بيشتر از آنها داراي آنتي اکسيدان هستند .
خاصيت ضد التهابي
بسياري از بيماريها با التهاب سيستميک در بدن همراهند وبسياري از بيماريهاي مزمن در اين گروه جاي مي گيرند که مي توانند به ارگان هاي حياتي بدن آسيب برسانند.اين نوع التهاب مي تواند در اثر عوامل متعددي همچون چاقي، عفونت، بيماري هاي لثه، سموم و بيماريهاي خود ايمني ايجاد شود. مواد مغذي گياهي موجود در ادويه ها مي توانند با عمل مستقيم عليه مکانيسم التهابي ، اثر مخرب اين عوامل را کاهش دهند .ادويه هايي که بيش از بقيه اين خاصيت را در خود دارند ، عبارتند از:برگ بو، زنجفيل، اورگانو، رزماري ، آويشن و زردچوبه.
تقويت سيستم ايمني
وجود يک سيستم ايمني براي پيشگيري از بروز سرطان ، عفونت ها و ديگر بيماري ها ضروري است.با وجودي که سيستم ايمني با افزايش سن تضعيف مي شود، ولي ما مي توانيم با پيروي از يک رژيم غذايي سرشار از ادويه هاي تقويت کننده سيستم ايمني ،اين اثر را خنثي يا کمرنگ کنيم .با اين کار بدن ما با عوامل بيماريزا وسرطانزا مبارزه مي کند و به اين ترتيب از ابتلا به بيماريهاي خود ايمني مانند آرتريت روماتوئيد، لوپوس و مانند اينها جلوگيري مي شود.
سيستم ايمني بسيار پيچيده است، ولي زماني مي تواند درست عمل کند که به خوبي تغذيه و تقويت شده باشد.ادويه دار کردن غذاها يکي از ساده ترين راهها براي تقويت سيستم ايمني است .هزاران سال است که انسان از ادويه ها در غذاي خود استفاده مي کند.اگر مي خواهيد سيستم ايمني بدن خود را تقويت کنيد و کمتر بيمار شويد، اين چهار ادويه را به غذاي خود اضافه کنيد:
دارچين
اين ماده مانع مقاومت بدن نسبت به انسولين مي شود ،تمرکز و توجه را بهبود مي بخشد و مي تواند جلوي فعاليت کانديدا (نوعي قارچ که باعث عفونت مي شود)را هم بگيرد.دار چين سر شار از منگنز مي باشد.اين ماده معدني براي استحکام استخوانها مفيد است و به فعاليت بهتر غده تيروئيد و اعصاب کمک مي کند.
زيره
اين ماده همان طور که به غذاي شما طعم مي دهد ،به هضم غذا نيز کمک مي کند.همچنين زيره براي درمان سرفه و بيماريهاي سينه به کار مي رود.اين ماده سرشار از آهن و منبع خوبي از منگنز است.
اورگانو
از اين ماده براي پخت نان سير، پيتزا و املت استفاده مي شود .اورگانو خوشمزه ترين راه براي پيشگيري از سرطان روده بزرگ ، تسکين سرما خوردگي ، آنفلوانزا و تب است و به هضم غذا هم کمک مي کند.اين ماده داراي آهن و منگنز زيادي است.
فلفل قرمز
اضافه کردن فلفل قرمز به غذاها به بهبود وضعيت قلب و عروق و جريان گردش خون کمک مي کند.اين ادويه منبع بسيارخوبي از ويتامين A است و منگنز فراواني هم در خود دارد.
اثر خنثي کنندگي سموم
ما پيوسته در معرض انواع و اقسام سموم هستيم ؛از آلاينده هاي محيطي گرفته تا مواد شيميايي سرطانزا که در برخي غذاها يافت مي شوند.بدن ما مي تواند با تعداد محدودي از اين سموم مقابله کند و براي مقابله با بقيه نياز به کمک دارد .مواد موجود در ادويه ها توانايي بدن را در مقابله با سموم افزايش مي دهند.ادويه هايي چون خردل ، زيره کرمان ، عصاره مرکبات ، سير ، رزماري ، و زرد چوبه مي توانند اثرات مخرب بسياري از سموم و مواد سرطانزا را خنثي کند.
خاصيت ضد سرطاني
علت اصلي بروز سرطان ، آسيب رسيدن به DNAاست که در اثرافزايش سن ،آمادگي ژنتيکي و يا قرار گرفتن در معرض مواد سرطانزا ايجاد مي شود. بسياري از مواد موجود در ادويه ها با محافظت DNA در برابر راديکال هاي آزاد ، نقش پيش گيري کننده از سرطان دارند .اين مواد از توليد بيش از اندازه مواد سمي در بدن جلو گيري نموده، اثر فعاليت هايي را که در بروز سرطان نقش دارند، خنثي مي کنند.
همچنين برخي ادويه ها اثر درماني براي سرطان دارند . تعدادي از آنها تاثير شيمي درماني و راديو تراپي را تقويت مي کنند و ازسوي ديگر عوارض آنها را نيز کاهش مي دهند.مهم ترين ادويه هاي ضد سرطان عبارتند از :ريحان، فلفل سياه ،زيره کرمان، سير ،زنجفيل ، چاي سبز ،خردل و رزماري ،زرد چوبه ،رازيانه و ميخک.
اثر ضد ديابت
مواد مغذي موجود در ادويه ها مي توانند بسياري از مکانيسم هايي را که به سندرم متابوليک و ديابت مي انجامد ،کنترل کنند.همچنين آنتي اکسيدان هاي موجود درادويه ها از بدن در برابر اثر اکسيد کنندگي شديدي که ديابتي ها به شدت در معرض آن هستند ، محافظت مي کنند.
مقابله با آلزايمر
علت اصلي آلزايمر ناشناخته است، ولي عوامل متعددي مانند اثر اکسيد کنندگي، التهاب و تجمع سموم در مغز در بروز آن موثرند. شيوع آلزايمر در جوامعي که مردمان آن از ادويه بيشتري استفاده مي کنند، کمتر است. زردچوبه، رزماري، زنجفيل و سير، اثر محافظتي خوبي در مقابل اين بيماري از خود نشان داده اند. خواص آنتي اکسيداني، ضد التهابي و ضد سموم اين مواد همگي به اين خاصيت کمک مي کند و يکي از مهم ترين گروههاي غذايي موثر در پيشگيري از آلزايمر به شمار مي آيند.
مقابله با بيماري هاي قلبي
بيماري هاي قلبي عوامل بسياري دارند؛ مانند کلسترول و تري گليسيريد بالا ،پرفشاري خون،چاقي ،سيگار کشيدن و ديابت.ادويه ها در پيشگيري از بروز اين بيماري ها موثرند، چرا که بيشتر عوامل خطرساز و ديگر بيماري هايي را که در بروز بيماري هاي قلبي نقش دارند، تعديل مي کنند.دارچين، کيپر،گشنيز، سير، زنجفيل، خردل، اورگانو، رزماري، آويشن و ديگر ادويه ها اثر پيشگيرانه قوي در برابر سکته قلبي و مغزي از خود نشان داده اند.
مقابله با تحليل بالا رفتن ماکولا
تحليل رفتن ماکولاي چشم که به طور عمده با افزايش سن و در بين سالمندان مشاهده مي شود، مي تواند به نابينايي منجر شود.اين بيماري را AMDمي گويند. تحقيقات بسياري نشان داده اند کساني که در رژيم غذايي خود از ادويه هاي حاوي آنتي اکسيدان ها استفاده مي کنند، کمتر به اين بيماري ها مبتلا مي شوند.
اثر ضد پيري
پيري فرايند پيچيده اي است که چندين چهره دارد و هم تحت تاثير عوامل ژنتيکي است و هم تحت تاثير عوامل محيطي. فرايندهايي چون اثر اکسيدکنندگي و التهاب هاي سيستميک با بسياري از بيماري هاي ناشي از پيري در ارتباطند. بنابراين فرايند پيري مي تواند با تغذيه صحيح، ازجمله استفاده از ادويه ها که حاوي ترکيبات ضد التهاب و آنتي اکسيدان هستند ، به تاخير بيفتند.
نکته:مصرف ادويه ها نبايد از حد معمول افزون تر شود؛ زيرا مصرف فراوان آنها خود موجب بروز برخي عوارض گوارشي و عصبي خواهد شد.
منبع:دنياي تغذيه 95
